Voor welke medicijnen is testen belangrijk?

Bekijk de PDF met medicijnlijsten.

Staat uw medicijn er niet tussen? Neem dan contact op met NIFGO.

Wisselwerking per gen en geneesmiddel

CYP2D6: belangrijk enzym dat heel veel van de (door huisartsen) voorgeschreven medicijnen afbreekt, zoals, Metoprolol, Codeine, Oxycodon, Tramadol, Clomipramine, Doxepine, Imipramine, Nortriptyline, Paroxetine, Venlafaxine, Haloperidol, en Risperidon.

CYP1A2: enzym dat effect heeft op de activiteit van andere enzymen, die de werking van medicijnen bepalen. Bijvoorbeeeld: Clozapine. Variatie in CYP1A2 kan leiden tot activatie of remming van andere enzymen;

CYP2B6: belangrijk enzym voor de verwerking van antivirale middelen;

CYP2C9: dit enzym bepaalt o.a. de gevoeligheid voor antistolling, zoals o.a. acenocoumarol en het anti-epilecticum fenytoine;

CYP2C19: belangrijkste enzym bij antistollingsmiddelen zoals Lansoprazol, Esomeprazol, Omeprazol, Pantoprazol, Rabeprazol, Imipramine, Citalopram, Escitalopram en Plavix/Clopidogrel;

CYP3A4: dit enzym is betrokken bij de verwerking van meer dan de helft van de in nederland voorgeschreven medicijnen;

CYP3A5: enzym dat belangrijk is voor immuunsuppressiva.

VKORC1: enzym dat van belang is bij de verwerking van bloedverdunners. Veel voorgeschreven medicijnen zijn Acetylsalicylzuur, Fenprocoumon Ascal en Acenocoumarol. Variaties in dit gen kunnen bloedstolling vertragen met als gevolg optreden van (inwendige) bloedingen.

Wanneer is een DNA test noodzakelijk?

Is er sprake van bijwerkingen en/of heeft een medicijn niet of te weinig effect dan wordt sterk aangeraden een DNA-test voor dat medicijn aan te vragen. Dit is een test op DNA niveau. Immers veel patiënten hebben 4 of meer afwijkingen in de genen die betrokken zijn bij het opnemen van medicijnen in het lichaam.

Bij de verschillende DNA-paspoorten staan de medicijnen, waarvoor een test aanwezig is. Staat het medicijn dat voorgeschreven is er niet bij mail dan naar info@nifgo.nl met de vraag of er voor een medicijn een farmacogenetische test is.

Met de uitslag van de test kunnen de arts en apotheker het beste medicijn en de juiste dosering bepalen. Voor een groot aantal medicijnen zijn inmiddels op basis van de beschikbare wetenschappelijke literatuur richtlijnen opgesteld door de werkgroep Farmacogenetica. In deze richtlijnen vinden artsen en apothekers hoe te handelen bij verschillende variaties in de genen, die betrokken zijn bij het afbreken van het medicijn.

Onderzoek  heeft uitgewezen dat circa 7% van de acute ziekenhuisopnames toe te schrijven is aan medicijngebruik; ongeveer de helft hiervan is te voorkomen. (Frequency of and risk factors foor preventable medication-related hospital admissions in the Netherlands. Arch Intern med.2008 sep 22;168(17):1890-6)

Moet iedereen een DNA test laten afnemen?

Iedereen heeft in feite recht op het voor hem/haar beste medicijn en de juiste dosering. Wat op grond van statistische gegevens als standaard wordt voorgeschreven voldoet niet altijd en houdt geen rekening met de individuele situatie. Variaties in genen, die de medicijnen afbreken, kunnen de oorzaak zijn van een medicijn dat niet werkt of van ernstige bijwerkingen. Het is dus altijd aan te raden om een DNA test te laten afnemen, voordat met medicijnen wordt begonnen.

Op het DNA paspoort staan de genen die een rol spelen bij de opname en afbraak van medicijnen.

Met het DNA paspoort kunnen arts en apotheker zowel in Nederland als in het buitenland de medicijnen voorschrijven, die passen bij het op het paspoort aangegeven farmacogenetisch profiel. Met het DNA paspoort is immers van tevoren vast te stellen, welke medicijnen minder goed worden verwerkt. Daarmee wordt de kans op ernstige bijwerkingen voorkomen. Voor sommige medicijnen is in sommige landen een farmacogenetische test vooraf verplicht gesteld. Bijvoorbeeld Codïne en Clopidogrel.

 

Krijg ik een andere diagnose na de test?

Nee, de uitkomsten van het farmacogenetisch onderzoek kunnen alleen leiden tot een wijziging in van het medicijn en de dosering.

Hoe weet ik of ik de test wel of niet moet doen?

Wanneer er sprake is van (ernstige) bijwerkingen, die het dagelijkse leven ingrijpend veranderen of als er de persoonlijke indruk is dat het medicijn te weinig effect heeft, dan wordt sterk aangeraden een farmacogenetisch onderzoek voor dat medicijn aan te vragen. Immers 10% van de patiënten heeft 4 of meer afwijkingen in de genen, die betrokken zijn bij het verwerken van medicijnen

 

Is opsturen van de test veilig en is privacy gewaarborgd?

Ja, het afgenomen DNA materiaal wordt gestabiliseerd in de DNA afname-kit. Op de DNA afname-kit staat een bar- of QR code. Het laboratorium ziet alleen de code en kan deze niet herleiden naar de persoonsgegevens. Na het onderzoek wordt het DNA monster door het laboratorium standaard vernietigd. De onderzoeksgegevens worden per e-mail verstuurd; het DNA paspoort per reguliere post.

Vergoedt de verzekeraar de DNA test?

Diverse zorgverzekeraars hebben op vragen hierover aangegeven dat de DNA test in principe vergoed wordt als sprake is van ernstige bijwerkingen of een medicijn dat niet of nauwelijks werkt. Dit kan mogelijk van verzekeraar tot verzekeraar verschillen, dus handig om dit even na te vragen bij uw zorgverzekeraar.

De DNA test en het DNA paspoort zijn medische kosten en zijn dus fiscaal aftrekbaar.

DNA PASPOORT

Het lichaam heeft de gewoonte om alle lichaamsvreemde stoffen, dus ook medicijnen, af te breken en uit het lichaam te verwijderen. Dit hele proces wordt aangeduid met stofwisseling (metabolisme). Hiervoor zijn enzymen nodig die door genen op het DNA gecodeerd zijn. Deze genen zijn niet bij iedereen hetzelfde en dus kan de activiteit van zo’n enzym per persoon anders zijn.Van een 80-tal medicijnen, die de huisarts frequent voorschrijft, is bekend dat genetische variaties invloed hebben op de werking van het medicijn.

Op de DNA paspoorten staan de belangrijkste genen, die bepalen of er sprake is van een (extreem) trage of (zeer) snelle stofwisseling. Op het paspoort is dus af te lezen hoe het lichaam reageert op een medicijn. Aan de hand van het DNA-paspoort kunnen arts en apotheker bepalen welke medicijn en welke dosering het beste werken. Het DNA-paspoort is ook in het buitenland te gebruiken, omdat op het paspoort de internationale (Engelse) termen worden gebruikt.

Wat staat er op het DNA PASPOORT?

Op het DNA paspoort staan de genen en de meest voorkomende variaties in deze genen, die getest zijn. Bovendien staat op het DNA-paspoort het resultaat van de gevonden genetische aanleg. Deze wordt aangeduid door het begrip fenotype. Daarvoor wordt de Engelse afkorting gebruikt.

EM (extensive metabolizer) = normale stofwisseling

IM (intermediate metabolizer) = verlaagde stofwisseling

UM (ultra-rapid metabolizer) = zeer snelle stofwisseling

PM (poor metabolizer) = langzame stofwisseling